PostHeaderIconการประเมินผลวิชาโครงงาน

                                                                                     การประเมินผลวิชาโครงงาน

                                                                                                                                                                         ดร.กนกรัตน์ ศรีวิจิตร์

หลายเดือนที่ผ่านมา ผู้เขียนได้กล่าวถึงเรื่องการสอนโครงงานเพื่อเป็นพื้นฐานด้านการวิจัยแก่นักเรียนในชั้นประถมและมัธยมศึกษา โดยผู้เขียนเจตนาว่าจะเขียนเรื่องการประเมินผลโครงงานเพิ่มเติมในภายหลัง แต่ด้วยภารกิจหลายอย่าง ทำให้ผู้เขียนว่างเว้นจากหน้าเว็บไซต์ไปนานพอสมควร

         นับแต่เริ่มสอนวิชาโครงงานเมื่อสิบกว่าปีที่ผ่านมา หลายครั้งหลายคราผู้เขียนต้องปฏิเสธการจัดตารางสอบวิชาโครงงานแก่ผู้ทำหน้าที่จัดตารางฯ ทำให้เรียนรู้ว่ายังมีเพื่อนร่วมงานที่ไม่เข้าใจหลักการหรือความมุ่งหมายในการสอนวิชาโครงงาน ซึ่งมีวัตถุประสงค์ให้ผู้เรียนผ่านกระบวนการและเกิดคุณลักษณะดังต่อไปนี้ 1) รู้จักการวางแผน 2) ได้รับประสบการณ์ตรงจากการเรียนรู้ด้วยตนเอง 3) เรียนรู้การทำงานอย่างเป็นระบบมีขั้นตอน 4) ฝึกการทำงานร่วมกับผู้อื่น 5) เรียนรู้วิธีการและรู้จักการแก้ปัญหา 6) รู้จักการเป็นผู้นำและผู้ตามที่ดี  7) ฝึกการศึกษาค้นคว้าและการคิดวิเคราะห์ ใคร่ครวญ และ 8) ฝึกการประเมินผลงานของตนเองและของเพื่อน ดังนั้นการประเมินผลวิชาโครงงานจึงไม่ได้มุ่งเน้นการประเมินความรู้ความเข้าใจในเนื้อหาของวิชา หากแต่มุ่งเน้นการประเมินผลกระบวนการและผลผลิต โดยประการแรกผู้เรียนได้ผ่านกระบวนการและเกิดคุณลักษณะตามวัตถุประสงค์ในข้างต้นหรือไม่ และประการที่สองคุณภาพของชิ้นงานซึ่งก็คือคุณภาพหรือความสมบูรณ์ของตัวโครงงาน ที่แต่ละเรื่องย่อมมีลักษณะเนื้อหาแตกต่างกันไปตามประเภทและสาระของโครงงานนั้นๆ อย่างไรก็ตาม ในการประเมินผลวิชาโครงงานเพื่อตัดสินผลการเรียน ควรมีการให้น้ำหนักคะแนนแก่โครงงานที่มีลักษณะผสมผสานหรือบูรณาการระหว่างโครงงานตั้งแต่สองประเภทขึ้นไปมากกว่าการทำโครงงานแบบเดี่ยว เช่น การทำโครงงานสำรวจ (เพียงอย่างเดียว) ฯลฯ  เนื่องจากการทำโครงงานแบบบูรณาการจะมีลักษณะซับซ้อน ผู้เรียนจำเป็นต้องใช้ความพยายามมากขึ้น นอกจากนี้ ในการประเมินผลโครงงานควรมีแบบสังเกตหรือแบบบันทึกพฤติกรรมของผู้เรียนรายกลุ่มและรายคนเพื่อใช้ประกอบการตัดสินผลการเรียน รวมถึงแบบประเมินผลชิ้นงาน แบบประเมินผลการทำงานสำหรับผู้เรียนใช้ประเมินการทำงานของตนและของเพื่อนด้วย

      จากวัตถุประสงค์และกลวิธีการตัดสินผลการเรียนวิชาโครงงานดังกล่าวมา จะเห็นได้ว่าการสอนโครงงานเป็นกระบวนการขัดเกลาและหล่อหลอมให้ผู้เรียนมีคุณลักษณะที่จำเป็นซึ่งเป็นพื้นฐานต่อการเรียนรู้ การทำงาน และการดำรงตนอยู่ในสังคม ตลอดจนเป็นคุณลักษณะพื้นฐานของการทำวิจัย อันเป็นกระบวนการที่นานาอารยประเทศต่างก็ใช้ในการพัฒนาประเทศของตน ฉะนั้นตราบใดที่คีย์แมนของสถานศึกษายังขาดความรู้ความเข้าใจต่อการวัดผลประเมินผลหรือการตัดสินผลการเรียนวิชาโครงงาน ประเทศไทยจะสามารถพัฒนาเยาวชนให้เป็นพลเมืองชั้นนำของประชาคมอาเซียนได้อย่างไร?